عقل سرخ نام داستانی فلسفی از شهاب‌الدین یحیی سهروردی است که در آن مسائل عرفانی با قلم داستانی و رمزگونه از زبان پرندگان بیان شده‌است. اهمیت اصلی عقل سرخ شاید در نوعی جمع بندی باشد که عصاره و خلاصه‌ی فلسفه و عرفان شرق را در نوشتاری تقریباً شاعرانه ارائه می‌دهد.

کتمان‌کردنی نیست که سهروردی اثری سمبلیک خلق کرده و احتمالاً تمامی اشارات او در دستگاه سیر عرفانی همچون منطق‌الطیر عطار معنادار هستند ولی از سوی دیگر می‌توان همین نوشته را با خوانش‌های دیگری هم خواند و همچنان لذت برد. یعنی همان‌طور که سهروردی در عقل سرخ به خوانش مردم از سیمرغ و رستم و اسفندیار دستبرد می‌زند و تولد زال و افسانه‌ی سام را به نیت سرگرم‌کنندگی و جلب توجه برای داستان خودش غصب می‌کند، ما نیز ممکن است از داستان او به عنوان اثری شگرف با ته‌مایه‌ی رازورزی‌ای شبه‌جنایی لذت ببریم. چون سهروردی باز را به مثال قربانی و یا مجرم در روبروی کارآگاهی همه‌چیزدان قرار می‌دهد و در این میان مدارکی اینقدر غریب رو می‌کند که با بازی‌های زبانی و اغراق‌های جغرافیایی و عددی‌اش مبهوت می‌شویم.

بیشتر بخوانید